دو تالار متفاوت در بورس کالا در دی 

به گزارش صدای بورس، ماه گذشته تالار محصولات پتروشیمی بورس کالا شاهد عرضه ۴۶۰ هزار و ۴۶۰ تن محصول پلیمری بود که در مقایسه با ماه آذر از رشد ۵۴ هزار تنی معادل ۱۳.۳ درصد حکایت داشت. این در حالی است که در این مدت میزان تقاضا برای این محصولات از ۶۶۳ هزار تن به ۶۳۷ هزار تن کاهش یافت (معادل چهار درصد افت).در مورد محصولات شیمیایی نیز در دی ماه، ۲۶۳ هزار تن عرضه این محصولات را در بورس شاهد بودیم که با ۱۸۷ هزار تن تقاضا روبه‌رو بود.

به این ترتیب میزان عرضه‌ها در دی ماه ۶.۵ افزایش و میزان تقاضا ۱۱ درصد کاهش را نشان می‌دهد. کاهش تقاضا و افزایش عرضه محصولات شیمیایی و پلیمری در بورس کالا باعث شده تا رقابت برای این محصولات به میزان قابل توجهی کاهش یابد که دلیل این امر را باید در دو موضوع دید؛ نخست این که تغییر مسیر ارز از نیمایی به تجاری زمینه رانت‌های قیمتی در بورس کالا و بازار را از بین برده و یا کاهش داده است.

ارز همچنان نقش تعیین کننده‌ای دارد
دولت در دو ماه گذشته سامانه ارز نیمایی را به تدریج حذف و به جای آن سامانه ارز تجاری را جایگزین کرده که این موضوع اگرچه در شروع باعث رشد قیمت ارز محاسباتی برای کالاهای پایه شد، اما به دلیل ظرفیت خالی بزرگی که در نتیجه اختلاف قیمت مواد اولیه بین بورس و بازار آزاد وجود داشت، این تغییر باعث کاهش تقاضای دلالی شد و در نتیجه آمارهای کنونی نشان می‌دهند تقاضا به میزان نسبتا مناسبی در حال حرکت به سمت نقطه تعادلی است. با این حال همچنان قیمت ارز سامانه تجاری همچنان از قیمت بازاری ارز پایین تر است و از اختلافی ۱۸ هزار تومانی رنج می‌برد و این تهدیدی برای آینده بازارهای پایه است و به نظر می‌رسد دستی در کار است که اجازه تک نرخی شدن قیمت ارز را نمی دهد. با این حال قیمت‌گذاری ارز در سامانه ارز تجاری بین ارزهای تجاری صورت می‌گیرد. به عبارتی خریدار و مصرف کننده ارز هر دو به صورت واقعی با ارز سر و کار دارند و فعلا سهم رانت در این بازار ناچیز است. با این فرض می‌توان از گردش ارزی در زنجیره تولیدی کشور تا حدی اطمینان داشت، اما تعیین قیمت‌های پایه بر اساس ارز حاصل از این سامانه همچنان تحت تاثیر حضور دلالان در خارج از بازار است. برای رفع این چالش مهم‌ترین اقدام که دولت‌ها تاکنون در اجرای آن موفق نبوده اند بریدن دست رانتجویان از بورس کالاست.
مشکلی که در حال حاضر احساس می‌شود آن است که دولت در تلاش است با اهرم‌های قیمتی و فرمول‌های اصلاحی جلوی آشوب در بازارها را بگیرد. به عنوان مثال با تک نرخی کردن ارز، زمینه را برای حذف تقاضای دلالی فراهم کند، غافل از این که دو دهه تحریم باعث ایجاد شبکه‌های مافیایی قدرتمندی در کشور شده که با تغییر نگاه جامعه از فعالیت‌های مولد به دلالی توانسته التهاب عظیمی در این ساختار ایجاد کند و امروز بازار ارز و به تبع آن سایر کالاها دچار نوعی فیبروز مرگ آور شده اند که دولت قادر نیست با اتخاذ سیاست‌های قیمتی صرف از پس آن براید و باید از سیاست‌های دیگری نیز استفاده کند.
یکی از این سیاست‌ها شناسایی درست و دقیق تولیدکنندگان واقعی و حذف واسطه‌ها و دلالانی است که به نام تولیدکننده در بورس کالا حضور می‌یابند. دوم شناسایی تولیدکنندگانی است که مواد اولیه خود را در بازار می‌فروشند و از اختلاف قیمت‌ها سوءاستفاده می‌کنند و در نهایت اتخاذ راهکاری برای ورود مواد اولیه وارداتی به بورس کالاست تا به این ترتیب سیاست‌گذاری بازارهای وارداتی را نیز بر اساس قوانینی شفاف در دستور کار قرار دهد.

رشد قیمت فولاد با کمبود عرضه
در تالار محصولات فولادی اما میزان عرضه محصولات مذکور در دی ماه در مقایسه با آذر با افت ۱۳.۶ درصدی روبه‌رو شده و به دو میلیون و ۸۰۱ هزار تن رسیده و این در حالی است که در همین مدت تقاضا ۸ درصد رشد افزایش یافته و به دو میلیون و ۳۵۳ هزار تن رسیده است. تجمیع این دو موضوع به رشد قیمت محصولات فولادی در بورس کالا منجر شده بطوریکه در یک ماه گذشته قیمت میانگین این محصولات چیزی در حدود ۸ هزار و ۳۰۰ تومان رقابت را تجربه کرده است.
کارشناسان معتقدند دلایل متعددی در این روند وجود دارد؛ از جمله کاهش تولید شرکت‌های فولادی در شرایط کمبود برق و گاز و کاهش تولدی این شرکت‌ها و در عین حال افزایش شدید قیمت ارز که زمینه را برای صادرات بخشی از محصولات فولادی فراهم کرده است. از سوی دیگر رشد قیمت شمش فولادی در ماه‌های گذشته تاکنون زمینه مناسبی را برای افزایش قیمت سایر مصنوعات فولادی و محصولات مرتبط فراهم کرده است.

شماره ۵۷۷ هفته نامه اطلاعات بورس